آمار تولید خودرو در سال ۱۴۰۵ توسط وزارت صمت منتشر شد. بخشی از این آمار مربوط به تولید خودروهای سواری در هفت ماه نخست امسال است. مقایسه این آمار و ارقام با مدت مشابه سال گذشته، نشان از افت ۳۷ درصدی تولید خودروهای سواری دارد و حقایق تکان دهنده‌ای را آشکار می‌کند. خودروسازان داخلی و اغلب مونتاژ کاران بزرگ و کوچک با افت تولید بسیار زیادی مواجه شده‌اند. در ادامه گزارش به بررسی آمار تفکیکی تولید خودروهای سواری و مقایسه آن با مدت سال گذشته می‌پردازیم. در نهایت نیز بررسی می‌کنیم که چه بر سر قیمت خودرو خواهد آمد؟
بیت ران – مجتبی اسماعیلی: مقیاس تولید خودرو در ایران حتی در میان بزرگترین خودروسازان مانند ایران خودرو همواره با مقیاس تولید خودروسازان جهانی فاصله زیادی داشته‌است. یکی از دلایل عقب ماندگی صنعت خودروی کشور نیز تیراژ پایین تولید است. اما آمار تولید خودرو در سال ۱۴۰۵ (تا مهر ماه) وزارت صمت، بیانگر افت قابل توجه تولید نسبت به سال ۱۴۰۴ و بدتر شدن اوضاع است. در این مدت تنها ۳۵۱ هزار و ۲۰۹ دستگاه خودروی سواری تولید شده‌است. در حالی که در مدت مشابه سال گذشته ۵۵۶ هزار و ۴۱۱ دستگاه خودروی سوای تولید شده‌است که نشان از افت ۳۷ درصدی تولید خودروهای سواری دارد. مابقی بخش‌ها نیز مستثنی نیستند؛ تولید وانت ۲۶ درصد و تولید کامیونت نیز ۴۳ درصد کاهش داشته‌است. تنها برخی از شرکت های کوچک مونتاژکار که تیراژ تولید چندان بالایی ندارند با افزایش تولید همراه بوده‌اند.
بیشتر بدانید: واردات خودرو / هشدار درباره تکرار تجربه سالهای ۹۴ و ۹۷ در بازار خودرو
| رتبه | نام شرکت | تولید ۱۴۰۴ (تا مهر ماه) | تولید ۱۴۰۵ (تا مهر ماه) | درصد تغییر |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | گروه ایران خودرو | ۳۱۱,۰۹۸ | ۲۳۴,۷۳۷ | ۲۵-٪ |
| ۲ | گروه سایپا | ۱۳۷,۳۲۰ | ۷۴,۷۵۲ | ۴۶-٪ |
| ۳ | کرمان موتور | ۲۹,۴۱۷ | ۱۴,۰۱۸ | ۵۲-٪ |
| ۴ | گروه بهمن | ۱۸,۵۳۹ | ۷,۰۲۵ | ۶۲-٪ |
| ۵ | تیگارد | ۲,۳۲۹ | ۵,۰۳۶ | ۱۱۶+٪ |
| ۶ | مکث موتور | ۷,۷۵۶ | ۴,۷۸۹ | ۳۸-٪ |
| ۷ | مدیران خودرو | ۳۴,۳۶۰ | ۳,۰۳۳ | ۹۱-٪ |
| ۸ | آرین موتور | ۶,۳۴۵ | ۲,۹۴۱ | ۵۴-٪ |
| ۹ | دیار خودرو | ۷۹۵ | ۱,۵۰۶ | ۸۹+٪ |
| ۱۰ | مانیان خودرو | ۹۱۲ | ۱,۰۲۳ | ۱۲+٪ |
| ۱۱ | خودروسازان بم | ۲,۶۴۴ | ۹۳۹ | ۶۴-٪ |
| ۱۲ | آرتابان موتور | ۰ | ۵۸۸ | ۱۰۰+٪ |
| ۱۳ | فردا موتور | ۴,۴۴۱ | ۵۴۰ | ۸۸-٪ |
| ۱۴ | شتابران خودرو | ۲۰۱ | ۲۱۶ | ۷+٪ |
| ۱۵ | ایلیا پارس کیان | ۰ | ۶۶ | ۱۰۰+٪ |
| ۱۶ | سروش دیزل مینا | ۱۹۰ | ۰ | ۱۰۰-٪ |
| ۱۷ | صنایع خودروسازی ایلیا | ۳۴ | ۰ | ۱۰۰-٪ |
| ۱۸ | ایستا موتور ارس | ۳۰ | ۰ | ۱۰۰-٪ |
| تولید کل سواری | ۵۵۶,۴۱۱ | ۳۵۱,۲۰۹ | ۳۷-٪ | |
جدول مقایسه‌ای آمار تولید خودرو در سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که تولید خودروهای سواری گروه صنعتی ایران خودرو که در هفت ماه نخست سال گذشته ۳۱۱,۰۹۸ دستگاه بوده‌است حالا به ۲۳۴,۷۳۷ دستگاه رسیده‌و ۲۵ درصد افت داشته‌است.
تولید خودروهای سواری گروه سایپا نیز از ۱۳۷,۳۲۰ دستگاه به ۷۴,۷۵۲ دستگاه رسیده‌است تا افت تولید ۴۶ درصدی را ثبت کند.
وضعیت مونتاژ کاران نیز اصلا خوب نیست. تولید شرکت کرمان موتور از ۲۹,۴۱۷ دستگاه به ۱۴,۰۱۸ دستگاه رسیده و ۵۲ درصد افت تولید داشته‌است.
سقوط آزاد مدیران خودرو!
اما شرکت مدیران خودرو که تا سال گذشته بزرگترین شرکت مونتاژ کار خودرو در ایران بود بیشترین افت تولید در بین بزرگان این صنعت را داشته‌است. مدیران در هفت ماه نخست ۱۴۰۴ تعداد ۳۴,۳۶۰ دستگاه خودرو مونتاژ کرد که این آمار برای امسال تنها ۳,۰۳۳ دستگاه است. این شرکت با افت تولید ۹۱ درصدی رکورد دار آمار ریزش تولید در میان بزرگان است.
بیشتر بدانید: «مردودی» در دنیا، «قبولی» در ایران | ایمنی X33 کراس با کدام خط‌کش سنجیده می‌شود؟
کدام شرکتها رشد تولید داشته‌اند؟
در حالی که اغلب شرکتهای خودروسازی با افت تولید مواجه بوده‌اند برخی از مونتاژکاران کوچک رشد تولید را نیز ثبت کرده‌اند. شرکت تیگارد موتور که در سال ۱۴۰۴ تعداد ۲,۳۲۹ دستگاه خودرو تولید کرد امسال با افزایش ۱۱۶ درصدی ۵,۰۳۶ دستگاه خودرو تولید کرد تا رکورددار افزایش تولید در این صنعت باشد.
شرکت دیار خودرو نیز با افزایش ۸۹ درصدی دومین مونتاژ کار با رشد تولید است.
گفتنی است که شرکتهای مونتاژ کار کوچک دیگری مانند آرتابان موتور و ایلیا پارس کیان نیز به علت نبود تولید خودرو در سال ۱۴۰۴، امسال رشد ۱۰۰ درصدی داشته‌اند.
هر چند تیراژ تولید این شرکتها بالا نیست و برای پر کردن شکاف افت شدید تولید خودرو کفاف نمی‌دهند.
علت افت آمار تولید خودرو در سال ۱۴۰۵
بدون شک دو جنگ تحمیلی که از سرمان گذشت و همچنین تشدید برخی از تحریم‌ها باعث شد تا واردات قطعات خودرو به کشور با تیراژ کمتر و هزینه‌های بالاتر انجام شود و تعطیلی‌های مقطعی برخی خودروسازان نیز مزید بر علت شد.
مقایسه آمار تولید خودروی سواری در سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نیز نشان می‌دهد به جز افزایش تولید ایران خودرو و برخی از شرکتهای کوچک مونتاژکار، اغلب شرکتهای بزرگ مانند سایپا، کرمان موتور، مدیران خودرو و… با افت قابل توجه تولید در سال ۱۴۰۴ مواجه بوده‌اند. آمار تولید کل خودروهای سواری در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۷ درصد نسبت به سال ۱۴۰۳ افت داشته‌است که بخشی از آن مربوط به جنگ ۱۲روزه است. اما آیا این تمام ماجرا است؟
| نام شرکت | تولید ۱۴۰۳ | تولید ۱۴۰۴ | درصد تغییر |
|---|---|---|---|
| ایران خودرو | ۵۰۴,۷۵۹ | ۵۳۵,۲۱۰ | ۶٪+ |
| سایپا | ۳۴۱,۸۵۲ | ۲۱۰,۳۴۷ | ۳۸٪- |
| مدیران خودرو | ۱۳۴,۵۹۶ | ۵۲,۰۰۰ | ۶۱٪- |
| کرمان موتور | ۶۴,۸۷۸ | ۴۸,۱۵۰ | ۲۶٪- |
| گروه بهمن | ۲۷,۷۸۵ | ۲۹,۴۷۴ | ۶٪+ |
| مکث موتور | ۱,۸۶۷ | ۱۳,۰۸۷ | ۶۰۱٪+ |
| آرین پارس موتور | ۸,۲۱۲ | ۱۱,۰۸۹ | ۳۵٪+ |
| فرداموتور | ۱۷,۱۷۷ | ۱۰,۱۴۷ | ۴۱٪- |
| تیگارد موتور | ۵,۳۶۲ | ۵,۴۹۱ | ۲٪+ |
| خودروسازان بم | ۴,۰۲۸ | ۵,۴۲۷ | ۳۵٪+ |
| دیار خودرو | ۲۵۲ | ۲,۵۴۳ | ۹۰۹٪+ |
| مانیان خودرو | ۶۵۲ | ۱,۷۰۷ | ۱۶۲٪+ |
| شتابران خودرو | ۰ | ۸۴۶ | ۱۰۰٪+ |
| صنایع خودروسازی ایلیا | ۳۲۱ | ۱۹۸ | ۳۸٪- |
| سروش دیزل مبنا | ۵۰۵ | ۱۹۰ | ۶۲٪- |
| ایستا موتور ارس | ۰ | ۳۰ | ۱۰۰٪+ |
| خودروسازان راین | ۱۱۰ | ۰ | ۱۰۰٪- |
| نوین ماهان | ۶۵ | ۰ | ۱۰۰٪- |
| تولید کل | ۱,۱۱۲,۴۲۱ | ۹۲۵,۹۳۶ | ۱۷٪- |
آمار تولید خودروی سواری در سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳
| نام شرکت | تا پایان بهمن ۱۴۰۳ | تا پایان بهمن ۱۴۰۲ |
|---|---|---|
| ایران خودرو | ۴۵۸,۱۳۷ | ۴۷۹,۴۷۷ |
| سایپا | ۳۱۵,۴۰۳ | ۳۳۶,۸۴۹ |
| مدیران خودرو | ۱۲۲,۶۶۲ | ۱۳۳,۴۶۷ |
| کرمان موتور | ۶۳,۴۳۸ | ۶۳,۸۰۹ |
| ماموت خودرو | ۲۵,۴۱۴ | ۲۰,۱۲۲ |
| فرداموتور | ۱۳,۷۷۲ | ۷,۰۰۰ |
| آرین پارس موتور | ۶,۲۹۸ | ۸,۹۱۹ |
| تیگارد موتور | ۴,۳۹۴ | ۹۴۲ |
| خودروسازان بم | ۳,۱۷۱ | ۲۹۰ |
| مکس موتور | ۱,۹۶۰ | ۴,۴۳۷ |
| مانیان خودرو | ۵۳۴ | ۰ |
| آمیکو | ۵۰۸ | ۳۳۰ |
| سروش موتور | ۴۰۳ | ۵ |
| ایلیا موتور | ۳۲۱ | ۶۲۱ |
| دیارخودرو | ۲۵۲ | ۰ |
| شتابران | ۱۲۰ | ۰ |
| زامیاد | ۱۱۰ | ۵۶ |
| نبکا | ۶۵ | ۰ |
این جدول مقایسه‌ای نشان می‌دهد ایران خودرو در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ تیراژ تولید کمتری نسبت به سال ۱۴۰۴ داشته‌است. در حالی که روند سقوط تیراژ تولید سایپا، کرمان موتور و مدیران خودرو آغاز شده‌بود. در این سالها جنگی در کار نبوده‌است. پس تنها مقصر کاهش تولید خودرو جنگ نبوده؛ اما شدت آن را بیشتر کرده‌است.
جابجایی قدرت میان جناح‌های سیاسی، نبود استقلال لازم در وزارت صمت و همچنین تصمیمات و سیاست گذاری‌های غلط و شاید جهت دار و از همه مهمتر انحصارطلبی که هر دم یک گروه آن را به دست می‌گیرد باعث شده‌است تا صنعت خودروسازی کشور در هیچ کدام از شاخه های تولید، مونتاژ و واردات به موفقیت نرسد و با مقیاس‌های جهانی و استاندارد فرسنگ‌ها فاصله داشته‌باشد.
آیا خودرو گران می‌شود؟
معمولا پس از انتشار اخبار آمار تولید خودروسازان که در سالهای اخیر با همواره با افت تولید مواجه بوده اند، بوی گران شدن خودروها توسط خودروسازان نیز به مشام رسیده‌و مدتی بعد عملی شده‌است.
حالا هم با این آمار و ارقام و همچنین افزایش هزینه های مواد اولیه و حمل و نقل و… به احتمال زیاد باید منتظر گران شدن خودرو باشیم. از طرف با کاهش عرضه خودرو، تقاضا افزایش می‌یابد و موجب گران شدن خودرو در بازار آزاد می‌شود.
بیایید صادق باشیم؛ خودروسازی در ایران مانند بسیاری از صنایع دیگرمان از مدلهای اقتصادی جهانی پیروی نمی‌کند و در مقیاسی کوچک (افزایش هزینه‌های تولید) و با نبود اتصال به زنجیره جهانی انجام می‌شود و هیچ تصویر و نقشه بزرگ و روشنی برای توسعه ندارد. البته که ممنوعیت واردات و انحصار طلبی را نیز باید به آن اضافه کنیم. تولید با چنین مدلی باعث می‌شود حتی بدون هیچ جنگ و تحریمی هم خودروهایی تولید شوند که عمدتا” قدیمی هستند و هر روز با کاهش کیفیت بیشتری مواجه می‌شوند.
در حالی که قیمت آنها باید مدام افزایش یابد تا منافع ذینفع‌هایش را تامین کند، ضعف مدیریت و سیاستگذاری‌های غلط را جبران کند و جلوی ورشکستگی و تعطیلی خودروسازان را بگیرد. متاسفانه تمام این جبران ضررها نیز باید از جیب مردم انجام شود.
پس احتمالا در روزهای آینده باید شاهد افزایش قیمت خودروسازان باشیم که معمولا سیگنال‌دهی آن با افزایش قیمت خودرو در بازار شروع می‌شود.
