اختلال گسترده در سامانه‌های ارتباطی کنترل ترافیک هوایی آمریکا ۸۳۵۲ پرواز را لغو کرد که از این تعداد، ۷۶۲۸ پرواز مربوط به مسیرهای داخلی آمریکا یا پروازهای ورودی و خروجی این کشور بود. حالا وزیر ترامپ می‌گوید که مشکل پابرجاست اما موقتا دستور توقف سراسری پروازها را صادر کرده‌ایم.
بیت ران: شبکه حمل‌ونقل هوایی ایالات متحده روز جمعه ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ با یکی از گسترده‌ترین اختلالات عملیاتی سال‌های اخیر مواجه شد. بروز مشکل در ارتباطات مراکز کنترل ترافیک هوایی، سازمان هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) را وادار کرد برای حفظ ایمنی پروازها، دستور توقف سراسری برخاستن هواپیماها را صادر کند.این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که هزاران هواپیما در آسمان آمریکا در حال پرواز بودند و شرکت‌های هواپیمایی برای مدیریت پروازهای در حال انجام، تغییر مسیر هواپیماها و جابه‌جایی مسافران با مشکلات گسترده‌ای روبه‌رو شدند.
بر اساس اطلاعیه رسمی سازمان هوانوردی فدرال آمریکا، دستور توقف سراسری در ساعت ۲۰:۵۴ به وقت هماهنگ جهانی در روز ۱۳ نوامبر صادر شد. این دستور تمام فرودگاه‌های آمریکا را در بر می‌گرفت و مقرر می‌کرد پروازهای خروجی تا اطلاع ثانوی روی زمین باقی بمانند. پروازهای بین‌المللی ورودی نیز قرار بود به‌صورت موردی مدیریت شوند.مقام‌های آمریکایی علت اولیه این تصمیم را اختلال در ارتباطات مخابراتی مراکز کنترل ترافیک هوایی اعلام کردند.
بیش از ۷۵۰۰ پرواز لغو شد
داده‌های منتشرشده از سامانه ردیابی پرواز FlightAware، ابعاد قابل‌توجه اختلال در شبکه حمل‌ونقل هوایی آمریکا را نشان می‌دهد.بر اساس یکی از آخرین تصاویر آماری ارائه‌شده، تعداد پروازهای لغوشده در سراسر جهان به ۸۳۵۲ مورد رسیده بود که از این تعداد، ۷۶۲۸ پرواز مربوط به مسیرهای داخلی آمریکا یا پروازهای ورودی و خروجی این کشور بود.همچنین در همان مقطع، ۲۴ هزار و ۹۵۲ تأخیر پروازی در سطح جهان ثبت شده بود که ۸۱۲۰ مورد آن به پروازهای مرتبط با آمریکا اختصاص داشت.
در به‌روزرسانی دیگری از FlightAware، تعداد تأخیرهای مرتبط با آمریکا ۸۱۷۳ مورد و شمار لغو پروازها ۷۵۳۵ مورد اعلام شد. اختلاف این آمارها نشان می‌دهد داده‌های ارائه‌شده مربوط به زمان‌های متفاوت ثبت و به‌روزرسانی اطلاعات هستند.آمارهای فوق مربوط به کل پروازهای ثبت‌شده در بازه گزارش‌دهی سامانه است و لزوماً تمامی موارد لغو و تأخیر را نمی‌توان مستقیماً به اختلال ارتباطی اخیر نسبت داد.
بیشتر بدانید: تعداد هواپیماهای فعال کشور بعد از جنگ
تغییر مسیر هواپیماها؛ از شیکاگو تا نیویورک
تصاویر منتشرشده از سامانه Flightradar24 نشان می‌دهد هم‌زمان با اختلال در شبکه کنترل پرواز آمریکا، شماری از هواپیماها به‌جای فرود در مقصد برنامه‌ریزی‌شده، به فرودگاه‌های جایگزین هدایت شده‌اند.در یکی از تصاویر، پرواز شماره AA1253 شرکت امریکن ایرلاینز که از سانفرانسیسکو عازم شیکاگو بود، به فرودگاه ایندیاناپولیس تغییر مسیر داده است.همچنین پرواز DL2084 شرکت دلتا از لس‌آنجلس به شیکاگو، به‌سمت کانزاس‌سیتی هدایت شده و پرواز UA2113 شرکت یونایتد ایرلاینز در مسیر لس‌آنجلس به شیکاگو، به ویچیتا تغییر مسیر داده است.
در نمونه‌ای دیگر، پرواز DL884 شرکت دلتا که از فینیکس به نیویورک در حرکت بود، به‌سمت سینسیناتی تغییر مسیر داده است.این تغییر مسیرها علاوه بر افزایش مدت سفر، می‌تواند هزینه‌های اضافی سوخت، خدمات فرودگاهی و جابه‌جایی مسافران را به شرکت‌های هواپیمایی تحمیل کند.
فرودگاه‌های بزرگ آمریکا در مرکز بحران
اطلاعات منتشرشده از FlightAware نشان می‌دهد فرودگاه‌های مهم آمریکا از جمله شیکاگو اوهیر، آتلانتا، دالاس‌فورت‌ورث، شارلوت، دنور و لاگواردیا با شمار قابل‌توجهی لغو و تأخیر پرواز مواجه شده‌اند.در یکی از تصاویر آماری، فرودگاه شیکاگو اوهیر با ۴۴۵ پرواز لغوشده در بخش پروازهای مبدأ و ۳۵۳ مورد در بخش پروازهای مقصد ثبت شده است.
در فرودگاه آتلانتا نیز ۳۸۰ پرواز خروجی و ۲۷۸ پرواز ورودی لغوشده گزارش شده است. فرودگاه دالاس‌فورت‌ورث با ۳۴۸ لغو در مبدأ و ۲۸۳ لغو در مقصد، از دیگر مراکز مهم درگیر اختلال بوده است.این ارقام مربوط به دو دسته آماری جداگانه هستند و نباید بدون بررسی جزئیات، برای محاسبه تعداد پروازهای منحصربه‌فرد لغوشده با یکدیگر جمع شوند.گستردگی اختلال در فرودگاه‌های بزرگ اهمیت زیادی دارد؛ زیرا این مراکز علاوه بر جابه‌جایی مسافران محلی، نقش اتصال‌دهنده مسیرهای داخلی و بین‌المللی را نیز بر عهده دارند. در نتیجه، لغو یک پرواز در این فرودگاه‌ها ممکن است برنامه چندین پرواز دیگر را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
بازگشت پروازها به وضعیت عادی زمان‌بر است
پس از چند ساعت توقف پروازها، سازمان هوانوردی فدرال آمریکا از لغو دستور توقف سراسری خبر داد. بر اساس اطلاعیه مرکز فرماندهی کنترل ترافیک هوایی، دستور توقف در ساعت ۰۱:۱۹ بامداد ۱۴ نوامبر به وقت هماهنگ جهانی لغو شد.
این تصمیم به شرکت‌های هواپیمایی اجازه داد فعالیت‌های خود را به‌تدریج از سر بگیرند؛ با این حال، لغو محدودیت سراسری به معنای پایان فوری اختلالات نبود.انباشت پروازهای لغوشده، جابه‌جایی هواپیماها از مسیرهای اصلی، تغییر محل استقرار خدمه و ازدحام مسافران، از عواملی هستند که بازگشت شبکه هوایی به برنامه عادی را دشوار می‌کنند.آسوشیتدپرس نیز گزارش داده است که دست‌کم ۶۰۰ پرواز تغییر مسیر داده‌اند و شرکت‌های هواپیمایی درباره ادامه اختلالات تا روز شنبه هشدار داده‌اند.
علت بحران چه بود؟
بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، مقام‌های آمریکایی اختلال را به فشار بیش از ظرفیت بر یک سامانه ارتباطی آنالوگ و قدیمی نسبت داده‌اند.
این گزارش حاکی است که مشکل ایجادشده ناشی از حمله سایبری یا سامانه جدید مبتنی بر هوش مصنوعی سازمان هوانوردی فدرال نبوده است. مقام‌های مسئول اعلام کرده‌اند پیش از صدور مجوز ازسرگیری پروازها، سامانه‌های ارتباطی مورد آزمایش قرار گرفته‌اند. این حادثه بار دیگر موضوع فرسودگی زیرساخت‌های کنترل ترافیک هوایی آمریکا را مطرح کرده است. شبکه‌ای که وظیفه مدیریت روزانه هزاران پرواز را بر عهده دارد، برای حفظ ایمنی و تداوم فعالیت به ارتباطات پایدار میان مراکز کنترل، برج‌های مراقبت و خلبانان وابسته است.
اختلال در این ارتباطات می‌تواند حتی بدون بروز مشکل فنی در خود هواپیماها، بخش بزرگی از شبکه حمل‌ونقل هوایی را متوقف کند.
هزینه اقتصادی بحران برای شرکت‌های هواپیمایی آمریکا
توقف سراسری پروازها تنها به سرگردانی مسافران محدود نمی‌شود و می‌تواند هزینه‌های گسترده‌ای برای شرکت‌های هواپیمایی و فرودگاه‌ها ایجاد کند.
نخستین پیامد، افزایش هزینه‌های عملیاتی است. تغییر مسیر هواپیماها، مصرف سوخت اضافی، پرداخت هزینه خدمات فرودگاهی و تغییر برنامه کاری خدمه، هزینه هر پرواز را افزایش می‌دهد.دومین پیامد، اختلال در گردش ناوگان است. یک هواپیما ممکن است در طول روز چندین پرواز انجام دهد و لغو یا تأخیر در نخستین پرواز، برنامه سفرهای بعدی آن را نیز مختل کند. این مسئله می‌تواند دامنه خسارت را از زمان وقوع حادثه فراتر ببرد.
سومین پیامد به حمل‌ونقل بار هوایی مربوط می‌شود. تأخیر در جابه‌جایی محموله‌های حساس، کالاهای باارزش و قطعات صنعتی می‌تواند زنجیره تأمین شرکت‌ها را تحت فشار قرار دهد.با وجود این، هنوز برآورد رسمی و جامعی از خسارت مالی ناشی از اختلال اخیر منتشر نشده است و تعیین رقم دقیق زیان اقتصادی نیازمند اطلاعات شرکت‌های هواپیمایی، فرودگاه‌ها و بخش حمل‌ونقل بار است.
بحران کنترل پرواز؛ آزمونی تازه برای زیرساخت‌های آمریکا
اختلال گسترده در سامانه‌های ارتباطی کنترل ترافیک هوایی آمریکا نشان داد که حتی در یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های حمل‌ونقل هوایی جهان، مشکلات زیرساختی می‌تواند در مدت کوتاهی به بحرانی ملی تبدیل شود.اگرچه با لغو دستور توقف سراسری، امکان ازسرگیری پروازها فراهم شده است، اما آثار عملیاتی حادثه همچنان در برنامه شرکت‌های هواپیمایی باقی مانده و بازگشت کامل به وضعیت عادی به زمان نیاز دارد.مهم‌ترین مسئله پس از عبور از این بحران، بررسی دقیق نقاط ضعف سامانه‌های ارتباطی و اجرای برنامه نوسازی زیرساخت‌های کنترل ترافیک هوایی آمریکاست؛ موضوعی که مقام‌های این کشور نیز بر ضرورت تأمین منابع مالی برای آن تأکید کرده‌اند.
منبع: فارس
